هر زامان بئله‌یدی یوخسا ایندی بئله اولوب، بیلمیرم. هردن، یوخ، همه‌شه، بیرلری قاباردیلیب، گؤزلره سوخدورولورلار. گؤزلره سوخدورولان‌لار گؤزلرده یئرلشدیک‌دن سونرا، باشقالاری گؤرونمورلر. باشقالاری اؤزلرینه بئله گؤرونمورلر. گؤرونسه‌لر ده، کؤتو گؤرنتولونورلر. بو دا، اونلارین پای‌لاری گؤرونمک‌ده دیر دئمک. 

  

 گؤرونتولری ساغلایان کیمسه‌لر ایسته‌دیک‌لرینی گؤرونتولویورلر. یئره گئده‌سن، گؤیه گئده‌سن ائله اولور. بیردن ایسته‌مه‌دیک‌لری زور گتیریب، گؤرولمک ایسته‌ینده، ائله گؤرونتولویرلر کی، گورنتولنمک ایسته‌ین‌لر، گؤرونمک‌دن چکیلیرلر.  

 

 من دئدییم گؤرونتولمک‌لری، چوخ چئشیتلی قات‌لاردا سیزلر گؤره بیلرسینیز. دونیالاشمیش دونیادا سرگی‌لننله‌ره باخا بیلرسیز. هارالار نئجه، گؤرونتوله‌نیرلر. باتی، دوغو، گونئی، قوزئی، موسلمان، خیریستی‌یان ایسته‌دی‌یینیز قدر اک‌له‌یه بیلرسیز.  

 

  باتی-دوغو، موسلمان خیریستی‌یاندان قورتولدوقدا، بؤلگه‌ده‌کی‌لر اورتایا گلیرلر. هیند-اوروپالی دیل‌لی‌لر، عرب دیل‌لی‌لر، تورک‌دیل‌لی‌لر، هانسی باتی‌لی‌لارا یاخین اولسالار، هردن گؤرونتوله‌نیرلر. باشقالارینا یئتیردیک‌ده، فرقلی گؤرونتوله‌نیرلر. 

  

  بیرداها زوملاشدیق‌دا، اؤلکه‌لرین ایچینده، گؤرونتولنمک‌لر دالیسی توتولور. هر نه قدر زوملاشیریق، بئله گؤرونتولنمک‌لری گؤروروک( گؤرونتو آچیلیم‌لارینین فراکتالی قورولوش‌لاری واردیر دئمک!).  

   آذربایجانا گلدیک‌ده، گؤرولموین یئرلرین سونو دیر دئمک. فراکتالی قورولوش‌لارین سونو دیر. هر یئردن باخیلیر ده‌ییشمیر. بوتونلوک‌له گؤرولمور. گؤرولدوک‌ده ده کسین‌لیک‌له چیرکین گؤرونتوله‌نیر. ساغ‌دان باخیرسان باخ، سولدان باخیرسان باخ، یوخ اورتادان، ایچدن، دیشاریدان، هر یئردن باخیرسان باخ، چیرکین گؤروسن. آذربایجانا باخان گؤزلره، سوخدورولان گؤرونتولر هلم-هلم چیخمیر گؤزلردن.  

 

  آذربایجان نئجه ائله‌سه آجی اولور کی اولور. مین‌ایل‌لر ده الینی بال‌لی سوخسا بوغازلارا آجی اولاجاق، آجی. آذربایجاندا اولان هر نه آجی دیر دئمک. 

  

  ایندی بیر تیمی وارسا ، هر زامان کؤتو گؤرنتوله‌نه‌جک. تیراختور آذربایجانین اولدوغو اوچون، گؤرنتولمه‌لردن پایینا دوشن، گؤرونمه‌مزلیک، آرتیق باشی کؤتو سرگیلنمک‌دیر دئمک. باشقالاری دا اهورامزدا کیمی دیر، نه یامان دئیرلر(یامان‌لاری دا رحمت‌ دیر دئمک)، نه توخونارلار.  

  علامه‌لر، عونوانینی چوخ ائشیدیب‌سیز. کئچمیشده هر ندن، چوخ بیلن کیمسه‌لر علامه دئییردیلر. هرندن دئدیک‌ده، بیلگی(عئلم) آلانیندا(ساحه‌سینده)، یایقین اولان‌لاری بیلیردیلر. اونلار اولان بیلگی‌لره ده بیر شئی‌لر آرتیریردیلار. بیلگی‌لرینی بیر‌کس‌لره ده اؤیره‌دیردیلر. گئنیش بیلگی‌لری اولدوق‌لاری اوچون، هرکسی یئنه‌بیلیردیلر. سیتئم‌لی(ایندیکی بیلیم‌یوردلار تکین)  بیلیم‌یئرلری اولمادیق اوچون، علامه‌لرین چئوره‌لری دؤنم‌لرینین بیلیم مرکزلری ساییلیردیلار. هر کس بو یئرلرده دئییلن سؤزلره اینانیردیلار. بونلاری اؤزومدن توخومورام ها! ابن‌سینا، خواجه نصیر،امیرعلی‌شیر کیمی کیمسه‌لرین یاشاییش‌لارینی نظره آلین.   

 

   علامه‌لر  بیزیم دؤنه‌مه ده گلیب چاتدی‌لار. بیزیم دؤنمده‌کی علامه‌لرین آنا بیلگی‌لری دین‌بیلگی‌سی اولوب، باشقا بیلگی‌لرله ده ماراق‌لانیب، یئری گلمیشکن ده، گؤروش‌لرینی بیلدیریب‌لر.  

  

   آمما ایندی، بیلگی‌ آلان‌لاری بیرنفرین الی‌چاتماز قدر گئنیش‌له‌نیب. هئچ کیمسه‌نین باجاریغی بیلگی آلان‌لارین بوتونلویونو قاپسایا بیلمیر. آنجاق گئنل اولاراق، باشقا بیلگی آلان‌لاریندان دا فایدالانماق قاچیلماز دیر.  بو اوزدن اورتا بیلگی‌لر اوزمان‌لیغی یارانیب‌لار. بو اوزمانلیق، بیر اورتاما گتیرن مرکزلرده یارانیب. اوردا اولان‌لارین هر بیری بیر آلاندا اوزمان اولوب‌لار. اؤز بیلیم‌آلان‌لاریندا تاپدیق‌لارینی(چاتدیق‌لارینی) گئنل‌لشدیرمه‌یه چالیشیب‌لار. داها دوغروسو، بیرسیرا  قانون‌لار، اؤن‌گؤروش‌لر(فرضیه‌لر)، تئوری‌لر و... دونیالاشدیرماغا چالیشیرلار. البت بو کئچمیشدن ده وار ایدی.  

 

   سؤزو بئله ییغیشدیریم، کئچمیشده‌کی علامه‌لرین گؤره‌وی، مرکزلرین بوینونا دوشور. اوردا هرکس بیر بیلگی‌ده اوزمان اولوب، باشقا بیلگی‌لرین تاپینتی‌لاریندان دا،‌خبری اولور. یئکون‌لاشدیرماق دا، مرکزی یؤنتن‌لرین بوینونا دوشور(مرکزی یؤنتن‌لر ده بیلگی‌آلان‌لارینین اوزمان‌لاری اولورلار. چاخناییش عئلمی، آنلاییش عئلمی، فراکتال، کومپلئکس سیستیم‌لر، بئله بیر مرکزلرده یارانیب‌لار.

   دونن یولداش‌لارین بیریله دانیشیق، بو یازینین ندنی اولدو. هر یئرده بیرلری ایش‌لری یئریتمه‌یه اوره‌ک یاندیرارلار. ایش‌لر دایانماسین دئیه، هر یؤنو نظرده آلیب، آددیم آتارلار. بیرلری بیر ایشی باشلایان اولسالار، گؤزتله‌مک‌لری هر ندن چوخ اولار. بئله بیر دورومدا اولان‌لار، دوزن‌لرینی دوزدوک‌ده دوزن‌لری پوزولماسین دئیه، گؤزلرینی آچیب، دیش‌لرینی قیسارلار. 

  

   اینسان بیر ایشه باشلادیقدا، یولون نئجه اولدوغونو بیله‌بیلمز. آنجاق یولا دوشدوک‌ده سونونو اؤزونه گؤره دوشونه بیلر. اوستوندن زامان کئچدیکجه، داها آرتیق باشلادیغی ایشه باغلانار. اونا گؤره ده باغلاندیغی ایشی هر کسدن یاخشی تانیدیغینی دوشونه بیلر. اولاجاغی بئله اولمالی دیر. باشقالاری ایشه یاناشدیقدا، باغلی اولمادیق‌لاری اوچون فرقلی یاناشارلار. یاناشمالار چوخ سرت ده اولا بیلر. بیر چوخ‌لاری دا گرک‌سیز دوشونرلر. باشقالاری نه دوشونسه‌لر، دوشونه بیلرلر، ایشی باشلایان، آزمامالی دیر. یولونا داوام وئرمه‌لی‌دیر. 

  

   ایشی باشلایان‌لارلا ایش‌لری منیمسه‌ین‌لر اوره‌ک‌لری منیمسه‌دیک‌لری ایشه دویونر. منیمسه‌دیک‌لری ایشین ایره‌لی‌له‌مه‌سی اونلارین یاشاییش‌لارینین قازانج‌لاری ساییلا بیلیر. او قازانجی دیرلندیره بیلمه‌سه‌لر، یئنی‌دن دوزن قوروب، یئرلرینه دوشمک‌لری ایللر واقت آپارار. یاشاییشین سوره‌سی آز اولدوغو اوچون، یئنی‌دن دوزن قوروب، یئرینه سالماق ایمکانین آز اولدوغو چتین اولار.   

 اوخوماق‌دان، یازماقدان، بازاردان، اویناماقدان و ... آرا آچان‌لار، بیر داها قاییتماق اوچون، چوخ چابالامالی دیرلار. آرالار چوخالدیقجا، قاییت‌مالار چتین‌له‌شیر. هر کس دوزنی پوزولماسین دئیه، اؤزلرینی، ایش‌لرینی یییه‌لنمه‌لی‌دیرلر.

 

   اینسان توپلوم‌لاشدیغی چاغ‌لاردان، بیرئی‌لرین آرالاریندا آلیب-وئرمه‌لر اولوب. ایلک آلیب-وئرمه‌لر بیربیرلرینی قوروماغی اوچون اولسا دا، توپلوم‌لار بؤیودوک‌جه آلیب وئرمه‌لر پایاپای اولوب. بیر نسنه‌پای وئریلیب، قارشیلیغیندا باشقا نسنه پای آلینیب. کئچینه‌جک‌لر اؤده‌نیب‌لر. سونرالار پول یارانیب. بیر اؤلچو قویولوب. نسنه‌لر اؤلچو ایله دیرلندیریلیب‌لر. دیرلری قارشیلیغیندا اؤلچو اولان نسنه‌دن(سیککه؛ بیرینجی‌لری گوموش، قیزیل اولوب، سونرالار پاخیر و باشقالاری اولوب) وئریلیب. یاواش-یاواش السیز-آیاق‌سیزلار ایش تاپانمادیق‌دا، قارین‌لارینی دویورماق اوچون بیرلریندن بورج آلیب‌لار. بورج‌آلماغین یارانیش زامانی بیلمیرم. آمما بورج وئرن‌لرین، یاخشی گلیرلری اولدوق‌لاری اوچون، بورج آلیب-وئرمه‌نی یئرینه سالیب‌لار.   

  بورج‌ قاییت‌لی اولدوقدا، اؤده‌مه‌لر قاچیلماز اولوب‌لار. بورج آلان‌لار بورجدان قورتولماق اوچون، جان آتمالی اولوب‌لار، اؤده‌مه‌دیک‌ده ده، وارلاری وارسا الدن وئریب‌لر، اولمادیق‌دا دا آلاه بیلیر باش‌لارینا گلدیک‌لری. عؤمورلرینین سونونا دک، بورجلولوقدان قورتولانماییب‌لار. بورالاردا اونا دئییرلر؛ نوزول. نوزول آدامی توکندیرمک دئمک دیر. بورجو وئرنلرسه، بورجلاردان بورج سالدیریب‌لار. 

 

  آمما ایندیلیک‌ده، بیر چوخ‌لاری، وام آلیرلار. بیر جور بورج دیر. بیر آز اوزون سورور. اوزون دئدیک‌ده عؤموربویو سورور. بیری قورتولور باشقاسی. آلماسا دا بیر ایش گؤره بیلمیر. ایش‌گؤرمک دئدیک‌ده اوتوراجاق یئری تاپماق دیر. یوخسا ایش باشارسایدی، بورج وئرردی بورج آلمازدی.  

   

 من ده ایش گؤردویوم اوچون، بورج آلماق یئرینه بورج وئره‌رم. الیمده بیر قاییت اولمادیغینا گؤره، آلانمارام. آمما یاخشی‌سی بوردادیر، بیرلرینی اؤزومه بورجلو بیلیرم، اؤزومو باشقارینا بورجلو بیلمیرم!!!

   ایله‌تیشیم هر گون ایره‌لی‌له‌ییر. اینتئرنئت یاراناندان، ایله‌تیشیم داها توو گؤتوروب. هر یئری قاپاتسان بئله، بیر یول تاپیب، اینسان‌لارین حایاتینا گیریر. دونیانین یئنی پوللانان‌لارین ایچینده، اینتئرنئتدن پول‌لانان‌لار دا یئر آلیرلار. ایسته‌دیگین قونو ایسته‌دی‌یین یئرده یایا بیلیرسین. بو دا بو گونون بیزه پای وئردیگی دیر. بیر شئی‌لری ده الیمیزدن آلسا، یئرینی باشقالاری توتور. باشقالاری باشلاریمیزی ائله قاتیر کی، الدن وئردیک‌لریمیز اونون دیرناغینا چاتا بیلمز.  

 

  اینتئرنئت گلیشدیکده، یئنی اورتاملارین دا یارادیر. سوسیال پایلاشیم دوشرگه‌لری چوخلارینین ایلگی‌سی‌نی چکن دوشرگه‌دیرلر. نئچه ایل بوندان اؤنجه، اورکوت یادیما گلیردی. قاپاندی، یا قاپادیلدی بیلمیرم. اونون یئرینی فئیس‌بوک دوشرگه‌سی توتدو. آز زامان قول-بوداقلاندی. دونیانین بیر چوخ دیل‌لرینده ده پنجره‌لری آچیلیر.  

 

   هر کس اؤزونه قالیب، اؤزوندن نئجه بیلگی پایلاشسین. هئچ کیمه زورلا بیر شئی‌لری پایلاشدیرمیرلار. هر کسین قاپی‌سی دا هر زامان هر کیمین طرفیندن دؤیوله بیلیر. آنجاق یول وئریب-وئرمه‌مزلیک هر کسین اؤز  الینده دیر.   

 هر ندن ایلگینجی، سوروشولان سورولاردیرلار. هر کس ائله‌یه بیلیر ایسته‌دیگی سورونون هر کسدن سوروشسون. سورغولانان‌لار جاوابلاماق‌لاری اؤز ال‌لرینده دیر. ایسته‌دیک‌لرینی جاواب‌لاییب، ایسته‌دیک‌لریندن واز کئچه بیلیر. آمما سورغولار هر کسین ایلگی‌سی‌نی چکیر. بیردن گؤرورسن، بیر آیدا خئیلک قونوشدورولوب‌سان!!!!